ΠΟΛΙΤΙΣΜΟΣ Alpha Bank
ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΗ ΣΥΛΛΟΓΗ
ΤΑΞΙΔΙ ΣΤΑ ΝΗΣΙΑ. ΝΟΜΙΣΜΑΤΙΚΕΣ ΜΑΡΤΥΡΙΕΣ

Τα νησιά αποτελούν το κύριο μορφολογικό γνώρισμα και βασικό συστατικό του πολιτισμού και της παραδόσεως του ελληνικού χώρου. Διάσπαρτα στα πελάγη του Αιγαίου και του Ιονίου, με ξεχωριστή φυσική ομορφιά, με ιδιαίτερη αρχιτεκτονική κληρονομιά και με σημαντικές τοπικές παραδόσεις είναι δημοφιλή στους Έλληνες και ξένους επισκέπτες. Επιπλέον στα νησιά αυτά με τα πολλά μνημεία και τους αρχαιολογικούς χώρους, αναπτύχθηκαν μερικοί από τους αρχαιότερους ευρωπαϊκούς πολιτισμούς (Κυκλαδικός και Μινωικός). Τα ελληνικά νησιά όμως κληροδότησαν και μία πλούσια και ιδιαίτερα σημαντική νομισματοκοπία σε διάφορες περιόδους της αρχαιότητας. Με εικονογραφικά θέματα εμπνευσμένα κυρίως από τη θρησκεία, τη μυθολογία και το φυσικό περιβάλλον, τα νομίσματα γίνονται μάρτυρες της ιστορικής εξελίξεως του συναλλακτικού μέσου, προσφέροντας ταυτοχρόνως πλήθος πληροφοριών για την ιστορία της εκάστοτε εκδότριας αρχής.

Αίγινα

Τα πρώτα νομίσματα στην Ελλάδα κόπηκαν στην Αίγινα κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. Οι Αιγινήτες, ζώντας σε ένα βραχώδες και χωρίς καλλιέργεια νησί, από νωρίς στράφηκαν στη θάλασσα και γρήγορα με τον στόλο τους αναδείχθηκαν σε μεγάλους εμπόρους της Μεσογείου, ιδρύοντας και εμπορικούς ναυστάθμους στην Κυδωνία της Κρήτης και στη Ναύκρατη της Αιγύπτου. Με τα συνεχή ταξίδια τους διά μέσου των θαλάσσιων εμπορικών οδών γνώρισαν το νόμισμα και μετά το 570 π.Χ. έκοψαν τα πρώτα δικά τους αργυρά νομίσματα. Ο εικονογραφικός τύπος που χαρακτηρίζει τους στατήρες της Αίγινας από την αρχή έως το τέλος της νομισματοκοπίας της είναι η χελώνα, αρχικά η θαλάσσια και από τα μέσα του 5ου αιώνα π.Χ. η χερσαία.

Για τον λόγο αυτόν οι αιγινήτικοι στατήρες έφεραν απλά την ονομασία χελώνες. Στον οπισθότυπο υπάρχει ένα έγκοιλο τετράγωνο, ακανόνιστο στις πρώτες κοπές, που με την πάροδο του χρόνου αποκτά διάφορα σχήματα. Από το νόμισμα της Αίγινας, το πρώτο νόμισμα που κόπηκε στον ελλαδικό χώρο, προέρχεται και το σήμα που έχει σήμερα η Alpha Bank.

Επτάνησα

Τα Επτάνησα, ένα σύμπλεγμα νησιών που απλώνεται κατά μήκος της δυτικής Ελλάδος, από τα βόρεια σύνορα της χώρας έως την Πελοπόννησο, αποτελούν σημαντικά εμπορικά και ναυτικά κέντρα, που ξεχωρίζουν για την ομορφιά και την ανάπτυξή τους. Τα καταπράσινα νησιά του Ιονίου, με μακραίωνη ιστορία, με τα πολλά αξιοθέατα και με ιδιαίτερο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, βρίσκονται σε εξαιρετική γεωγραφική θέση, στο σταυροδρόμι της Ελλάδος με την υπόλοιπη Ευρώπη.

Κέρκυρα
Η Κέρκυρα, σύμφωνα με μία παράδοση, που αποτελεί ενσυνείδητη προσπάθεια ταυτίσεώς της με την ομηρική νήσο των Φαιάκων, πήρε το όνομά της από την ομώνυμη νύμφη, την οποία ερωτεύθηκε ο Ζευς και γέννησε τον Φαίακα. Επίσης ονομαζόταν Δρεπάνη, λόγω του σχήματός της. Το 734 π.Χ. οι Κορίνθιοι ίδρυσαν την πρωτεύουσα Κέρκυρα που αναπτύχθηκε γρήγορα. Το 432 π.Χ. τα Κερκυραϊκά (ρήξη των Κερκυραίων με την μητρόπολη Κόρινθο) αποτέλεσαν μία από τις αφορμές του Πελοποννησιακού πολέμου. Στα τέλη του 4ου αιώνα η Κέρκυρα βρισκόταν υπό την κυριαρχία των Σπαρτιατών, περί το 300 π.Χ. καταλήφθηκε από τον Αγαθοκλή των Συρακουσών και αργότερα πέρασε στον Πύρρο της Ηπείρου. Το 228 π.Χ. πολιορκήθηκε από τους Ιλλυριούς και στη συνέχεια πέρασε υπό την ρωμαϊκή κυριαρχία. Η Κέρκυρα έκοψε για πρώτη φορά νομίσματα κατά τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ., που απεικονίζουν μία αγελάδα που θηλάζει το μικρό της, τύπος που πηγάζει από το φυσικό περιβάλλον και την αγροτική ζωή του νησιού.

Αργότερα στα νομίσματα απεικονίζεται ο κύριος νομισματικός τύπος της μητροπόλεως Κορίνθου, ο Πήγασος. 

Λευκάδα
Το 640 π.Χ. χίλιοι Κορίνθιοι υπό τον Γόργο του Κυψέλου έκτισαν την πόλη της Λευκάδος στη βορειοανατολική άκρη του νησιού, στον Ισθμό, τον οποίο έσκαψαν και γεφύρωσαν. Στα Κερκυραϊκά η Λευκάδα τάχθηκε με το μέρος της μητροπόλεως Κορίνθου και το 373 π.Χ. βοήθησε τον σπαρτιατικό στόλο εναντίον της Κέρκυρας. Κατά την ελληνιστική περίοδο πέρασε υπό την κυριαρχία του Κασσάνδρου, του Αγαθοκλέους, του Πύρρου ώσπου έγινε μέλος του Κοινού των Ακαρνάνων. Μετά τη ναυμαχία του Ακτίου, ο Αύγουστος υποχρέωσε τους κατοίκους της Λευκάδος να μετοικήσουν στη νεοϊδρυθείσα Νικόπολη. Στα πρώτα αργυρά νομίσματα, η Λευκάδα χρησιμοποίησε τους τύπους της μητροπόλεως, τον Πήγασο και την κεφαλή της θεάς Αθηνάς, χαράσσοντας στην εμπρόσθια όψη το αρχικό γράμμα του ονόματός της, το «Λ».


Κεφαλληνία - Πάλη
Από τον 5ο αιώνα π.Χ. τέσσερις αυτόνομες πόλεις, η Κράνη, η Σάμη, η Πάλη και οι Πρώνιοι, χώρισαν το νησί αντίστοιχα σε τέσσερις διοικητικές περιφέρειες. Η δυτική χερσόνησος, που σήμερα ονομάζεται Παλική, αποτελούσε το «κράτος» των Παλέων, με πρωτεύουσα ασφαλώς την Πάλη, η οποία λειτουργούσε ως ενδιάμεσος σταθμός των Κορινθίων για την επικοινωνία τους με τις αποικίες της Σικελίας. Αναφέρεται ότι κατά τον Πελοποννησιακό πόλεμο η Πάλη πήρε το μέρος της Σπάρτης. Τον 4ο αιώνα π.Χ. η Πάλη εξέδωσε σπάνια σήμερα αργυρά νομίσματα μικρής ονομαστικής αξίας με την κεφαλή της Περσεφόνης και τον μυθικό βασιλιά της Κεφαλληνίας, τον Κέφαλο.

Νησιά Βορειο-Ανατολικού Αιγαίου

Θάσος
Η Θάσος, αποικία των Παρίων, ιδρύθηκε περί το 680 π.Χ. Τα κοιτάσματα χρυσού, τα περίφημα μάρμαρα και ο ονομαστός οίνος συνέβαλαν στον πλούτο και την ανάπτυξη του νησιού. Η Θάσος γρήγορα ίδρυσε εμπορεία στην απέναντι ακτή (Θασίων ήπειρος), ελέγχοντας τα προσοδοφόρα μεταλλεία του Παγγαίου. Πριν από τους Περσικούς πολέμους, η Θάσος ήταν φόρου υποτελής στον Πέρση Βασιλιά. Μετά προσχώρησε στην Αθηναϊκή Συμμαχία και αργότερα στην κυριαρχία των Μακεδόνων. Η Θάσος άρχισε νωρίς τη νομισματοκοπία της. Στα τετράδραχμα όμως που κόπηκαν τον 4ο αιώνα π.Χ. υπάρχει η απεικόνιση του Διονύσου, η λατρεία του οποίου σχετίζεται με την ανεπτυγμένη οινοπαραγωγή. Στην οπίσθια όψη τους απεικονίζεται ο Ηρακλής Τοξότης, όπως απεικονιζόταν στο ανάγλυφο που κοσμούσε μία από τις πύλες της πόλεως της Θάσου.

Σαμοθράκη
Η Σαμοθράκη αρχικά ονομαζόταν Σάμος από το ομώνυμο όρος του νησιού. Στις πηγές αναφέρεται ως Σάμος, Σάμος Θράκης, ενώ από τον 5ο αιώνα π.Χ. επικρατεί το όνομα Σαμοθράκη. Το 513 π.Χ. αναγνώρισε την περσική κυριαρχία ενώ αργότερα προσχώρησε στην Α΄ και Β΄ Αθηναϊκή Συμμαχία. Κατά την ελληνιστική περίοδο βρέθηκε στην σφαίρα επιρροής των Πτολεμαίων και γνώρισε πολλές εναλλαγές κυριάρχων. Το 84 π.Χ. το νησί λεηλατήθηκε από πειρατές και καταστράφηκε από σεισμό. Κατά τον 3ο αιώνα π.Χ., πιθανόν μετά τον θάνατο του Λυσιμάχου, βασιλιά της Θράκης, η Σαμοθράκη εξέδωσε αργυρά νομίσματα όπου απεικονίζεται η Αθηνά, που λατρευόταν κατεξοχήν στο νησί. Στην οπίσθια όψη χαράσσεται η Κυβέλη που σχετίζεται με τους Καβείρους. Στο νησί τελούνταν τα Καβείρια, τα περίφημα μυστήρια των χθόνιων θεοτήτων.

Λέσβος
Σύμφωνα με έναν μύθο, πρώτος κατοίκησε το νησί ο Μάκαρας, γιος του θεού Ήλιου, ο οποίος είχε πέντε κόρες: την Άντισσα, την Αρίσβη, τη Μήθυμνα, την Ίσσα και τη Μυτιλήνη, από τις οποίες πήραν την ονομασία τους οι αντίστοιχες πόλεις. Η Λέσβος εξελίχθηκε σε σημαντικό κέντρο του ανατολικού Αιγαίου. Οι Μυτιληναίοι ίδρυσαν μάλιστα μία σημαντική αποικία, το Σίγειον, που σύντομα τράβηξε το ενδιαφέρον των Αθηναίων, λόγω της εξαιρετικής θέσεώς του, επάνω στον εμπορικό δρόμο από και προς τον Εύξεινο Πόντο. Από τον 6ο αιώνα π.Χ. στο νησί κόπηκαν νομίσματα από ήλεκτρο (φυσικό κράμα χρυσού και αργύρου), ενώ σύντομα κυκλοφόρησαν και αργυρά νομίσματα με τύπους εμπνευσμένους από το φυσικό περιβάλλον και τη θρησκευτική παράδοση του νησιού.


Χίος
Η εξαιρετική θέση της Χίου κοντά στα παράλια της Μικράς Ασίας, η μεγάλη παραγωγή και το εμπόριο οίνου συνέβαλαν ουσιαστικά στην οικονομική ανάπτυξη του νησιού. Επιπλέον το νησί διέθετε έναν από τους σημαντικότερους στόλους της αρχαιότητας. Η Χίος κατελήφθη από τους Πέρσες και στη συνέχεια προσχώρησε στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία από την οποία αποστάτησε το 412 π.Χ. με την υποκίνηση των Σπαρτιατών. Το 394 π.Χ. προσχώρησε στην Β΄ Αθηναϊκή Συμμαχία, την υποδούλωσαν και πάλι οι Πέρσες και το 333 π.Χ. ο Μέγας Αλέξανδρος επανέφερε το δημοκρατικό πολίτευμα. Η νομισματοκοπία της Χίου άρχισε πολύ νωρίς, από τον 6ο αιώνα π.Χ., με κύριο εικονογραφικό τύπο τη Σφίγγα, μυθικό ον με σώμα λιονταριού, φτερά και κεφάλι γυναίκας. Στα νομίσματα της Χίου υπάρχει και ένας αμφορέας, το κατεξοχήν αγγείο για τη μεταφορά του οίνου, καθώς το νησί φημιζόταν για την οινοπαραγωγή.

Σάμος
Ως μυθικός οικιστής της Σάμου αναφέρεται ο Αγκαίος ο Κεφαλλήν που είχε πάρει μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία. Οι πρώτοι κάτοικοι ήταν Ίωνες. Η θέση της Σάμου ευνόησε τη μεγάλη ναυτική, εμπορική και οικονομική ανάπτυξη. Γνωστός είναι ο τύραννος Πολυκράτης (μετά τα μέσα του 6ου αιώνα π.Χ.), στα χρόνια του οποίου η Σάμος γνώρισε μεγάλη ακμή. Σε αυτόν τον αιώνα χρονολογούνται το Ηραίο της Σάμου και το Ευπαλίνειο Όρυγμα. Στα νομίσματα της Σάμου, του πρώτου μισού του 4ου αιώνα π.Χ., απεικονίζεται λεοντή κατενώπιον, η οποία υποτίθεται ότι κοσμούσε το δάπεδο του Ηραίου.

Κυκλάδες



Στο κέντρο του Αρχιπελάγους οι Κυκλάδες, λόγω της γεωγραφικής θέσεώς τους, υπήρξαν η γέφυρα για την ανάπτυξη του εμπορίου και την εξάπλωση του πολιτισμού από την Ευρώπη, στην Ασία και την Αφρική. Υπάρχουν αρκετές εκδοχές για την προέλευση του ονόματός τους. Σύμφωνα με μία άποψη πιθανόν να προέρχεται από τη λέξη κύκλος, καθώς απλώνονται κυκλικά γύρω από τη Δήλο, το ιερό νησί του Απόλλωνα. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή, πήραν το όνομά τους από τις νύμφες Κυκλάδες, τις οποίες ο Ποσειδών μετέτρεψε σε νησίδες, όταν αυτές προκάλεσαν την οργή του.

Άνδρος
Η Άνδρος πήρε την ονομασία της πιθανότατα από τον Άνδρο στρατηγό από την Κρήτη, μυθικό οικιστή του νησιού και απόγονο του θεού Διονύσου. Στα ιστορικά χρόνια το νησί κατοίκησαν Ίωνες, που πιθανόν να ήρθαν από την Αθήνα. Κατά τον 7ο αιώνα π.Χ. η Άνδρος συμμετείχε μαζί με τους Χαλκιδείς στον αποικισμό της Χαλκιδικής και των παραλίων περιοχών της Θράκης. Κατά τον Ηρόδοτο στη διάρκεια των Περσικών πολέμων οι Άνδριοι «μήδισαν» παρέχοντας «γη και ύδωρ» στους Πέρσες. Στον Πελοποννησιακό πόλεμο πήραν το μέρος των Αθηναίων, ενώ το 411 π.Χ. τάχθηκαν με τους Σπαρτιάτες. Μετά τη μάχη της Χαιρώνειας, πέρασαν στην μακεδονική κυριαρχία και αργότερα δέχθηκαν ρωμαϊκά στρατεύματα. Πρωτεύουσα του νησιού ήταν η Παλαιόπολις, που ιδρύθηκε περί το 700 π.Χ. όταν εγκαταλείφθηκε ο οικισμός της Ζαγοράς. Στο νησί λατρευόταν ιδιαιτέρως ο Διόνυσος και πιθανολογείται η ύπαρξη ιερού προς τιμήν του θεού στην Παλαιόπολη. Έτσι ερμηνεύεται και η απεικόνιση του θεού στα σπάνια δίδραχμα, που εκδόθηκαν τον 3ο/2ο αιώνα π.Χ.

Δήλος
Η Δήλος, το ιερό νησί όπου κατά το μύθο γεννήθηκε ο Απόλλωνας, υπήρξε το θρησκευτικό και πολιτικό κέντρο των Κυκλάδων. Το Ιερό άρχισε να οργανώνεται τον 7ο αιώνα π.Χ., εποχή κατά την οποία στον χώρο κυριαρχούσε η γειτονική Νάξος. Τον 6ο αιώνα π.Χ. έγινε αισθητή η καλλιτεχνική παρουσία της Πάρου. Πολιτικά όμως στο νησί κυριαρχούσε η Αθήνα. Κατά την ελληνιστική εποχή γύρω από το Ιερό αναπτύχθηκε μία πόλη με 30.00 κατοίκους περίπου και η Δήλος εξελίχθηκε σε σπουδαίο εμπορικό λιμάνι. Το 88 π.Χ. καταστράφηκε από τον Μιθριδάτη Στ΄, βασιλιά του Πόντου. Από τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. η Δήλος εξέδωσε σπάνια σήμερα νομίσματα με εικονογραφικό τύπο τη λύρα, το ιερό σύμβολο του Απόλλωνα.

Θήρα
Το νησί κατοικήθηκε ήδη από τα προϊστορικά χρόνια. Ανασκαφές έφεραν στο φως τον οικισμό στο Ακρωτήρι, που ήκμασε από το 2000 π.Χ. έως την εποχή μίας πρώτης εκρήξεως του ηφαιστείου περί το 1520 π.Χ. Το 1100 π.Χ. Δωριείς από τη Σπάρτη εγκαταστάθηκαν στη θέση Μέσα Βουνό. Η προνομιούχος θέση του νησιού, επάνω στον εμπορικό δρόμο που ένωνε Ανατολή με Δύση, συνετέλεσε στην ανάπτυξη σχέσεων με όλες τις μεγάλες δυνάμεις της εποχής. Η Θήρα, περί το 630 π.Χ., ίδρυσε μάλιστα και αποικία, την Κυρήνη στη σημερινή βορειοανατολική Λιβύη. Από τον 6ο αιώνα π.Χ. στο νησί λειτουργούσε νομισματοκοπείο. Κυκλοφόρησαν αργυρά νομίσματα με δύο δελφίνια στην εμπρόσθια όψη και το χαρακτηριστικό έγκοιλο τετράγωνο της αρχαϊκής εποχής στην οπίσθια.

Μήλος
Η πρώτη οίκηση του νησιού μαρτυρείται περί το 3200-2700 π.Χ., ενώ το 1100 π.Χ. έφθασαν Δωριείς άποικοι από τη Λακωνία. Η Μήλος συμμετείχε ενεργά στα Περσικά και αργότερα εντάχθηκε στην Α΄ Αθηναϊκή Συμμαχία, από την οποία αποστάτησε το 416 π.Χ. Κατά την ελληνιστική περίοδο βρισκόταν υπό την κυριαρχία των Μακεδόνων έως την εμφάνιση των Ρωμαίων, στα μέσα του 2ου αιώνα π.Χ. Η Μήλος γνώρισε μεγάλη οικονομική άνθηση λόγω της ευνοϊκής γεωγραφικά θέσεώς της, της αναπτύξεως του εμπορίου, της γεωργικής καλλιέργειας και της εκμευταλλεύσεως των ορυχείων. Στο νησί ήδη από τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. κυκλοφόρησαν αργυρά νομίσματα. Στις πρώτες εκδόσεις απεικονίζεται μία οινοχόη και διαβάζουμε το εθνικό ΜΑΛΙΟΝ (=Μηλίων) στη δωρική διάλεκτο.

Νάξος
Η Νάξος είναι το μεγαλύτερο νησί των Κυκλάδων, γνωστή για τα περίφημα μάρμαρα, από τα οποία κατασκευάσθηκαν ναοί που κοσμούσαν μεγάλα και σπουδαία ιερά, όπως του Απόλλωνα στους Δελφούς και στη Δήλο. Μετά τα μέσα του 8ου αιώνα π.Χ. το νησί πήρε μέρος στον μεγάλο αποικισμό και ίδρυσε την πρώτη ελληνική αποικία στη Σικελία, την ομώνυμη Νάξο. Κατά το δεύτερο μισό του 6ου αιώνα π.Χ. έφθασε στο απώγειο της δύναμης και του πλούτου της. Περίπου την εποχή αυτή άρχισε να λειτουργεί και το νομισματοκοπείο. Τα πρώτα νομίσματα απεικονίζουν έναν κάνθαρο, το κατεξοχήν αγγείο του οίνου, και φύλλο κισσού, εικονογραφικοί τύποι που σχετίζονται με τη λατρεία του θεού Διονύσου.

Πάρος
Η Πάρος αναπτύχθηκε γρήγορα και ίδρυσε, περί το 680 π.Χ., αποικία στη βόρειο Ελλάδα, τη Θάσο. Το 478 π.Χ. έγινε μέλος της Α΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας καταβάλλοντας υψηλό φόρο στο κοινό ταμείο. Το 411 π.Χ. επιβλήθηκε στο νησί ολιγαρχικό καθεστώς από τη Σπάρτη. Αργότερα εντάχθηκε στην Β΄ Αθηναϊκή Συμμαχία και από το 338 π.Χ. πέρασε στην κυριαρχία των Μακεδόνων. Περίφημα ήταν τα λευκά μάρμαρα του όρους Μάρπησσα, τα οποία συνέβαλαν στην οικονομική ευημερία του νησιού. Η Πάρος εξέδωσε αργυρά νομίσματα ήδη από τα τέλη του 6ου αιώνα π.Χ. Στα τετράδραχμα που κυκλοφόρησαν αργότερα οι εικονογραφικού τύποι σχετίζονται με τις θεότητες που λατρεύονταν στο νησί, όπως ο Διόνυσος και η Δήμητρα.



Σίφνος
Η Σίφνος κατοικήθηκε ήδη από τη μυκηναϊκή εποχή και αρχικά ονομαζόταν Άκις ή Μερόπη. Αργότερα κατοικήθηκε από Ίωνες και λέγεται ότι πήρε το όνομά της από τον μυθικό Σίφνο, γιό του Σουνίου, ήρωα της Αττικής. Η Σίφνος ήταν το πλουσιότερο νησί των Κυκλάδων χάρις στα μεταλλεία χρυσού και αργύρου. Από τη δεκάτη των προσόδων των μεταλλείων οι Σίφνιοι έκτισαν τον ομώνυμο Θησαυρό στους Δελφούς. Η Σίφνος συμμετείχε στους πολέμους κατά των Περσών και έγινε μέλος της Α΄ και της Β΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας. Το νησί ευημερούσε και κατά τη ρωμαϊκή εποχή. Η Σίφνος έθεσε σε κυκλοφορία αργυρά νομίσματα από τον 6ο αιώνα π.Χ. με εικονογραφικό τύπο έναν αετό, το ιερό πτηνό του Διός. Ο θεός λατρευόταν στο νησί ως Ζευς Επιβήμιος.


 
Σύρος
Το όνομα του νησιού, το οποίο μνημονεύει ο Όμηρος ως Συρίη, είναι φοινικικό και μαρτυρεί το ενδιαφέρον του εμπορικού αυτού λαού για τις Κυκλάδες. Αργότερα έφθασαν άποικοι Αθηναίοι με οδηγό κάποιον Ιππομέθοντα και στη συνέχεια το νησί πέρασε στην κυριαρχία της Σάμου. Κατά τον 5ο αιώνα έγινε μέλος της Αθηναϊκής Συμμαχίας και τον 4ο αιώνα π.Χ. υποτάχθηκε στους Μακεδόνες ώσπου πέρασε στους Ρωμαίους. Η νομισματοκοπία της Σύρου του 2ου αιώνα π.Χ. περιλαμβάνει σπάνια τετράδραχμα με την κεφαλή της θεάς Δήμητρας, κύριας θεότητας του νησιού προς τιμήν της οποίας εορτάζονταν τα Δημήτρια. Στην οπίσθια όψη απεικονίζονται οι Κάβειροι, η απεικόνιση των οποίων αποτελεί τη μοναδική έως τώρα μαρτυρία για την ύπαρξη λατρείας των θεοτήτων αυτών στο νησί.


 
Τήνος
Η Τήνος, σύμφωνα με τον μύθο, πήρε το όνομά της από τον ομώνυμο οικιστή, ενώ κατά την κρατούσα άποψη η λέξη ετυμολογείται από τη φοινικική λέξη tannoth που σημαίνει φίδι. Στην αρχαιότητα ονομαζόταν και Οφιούσα, λόγω του σχήματος του νησιού, ή λόγω των πολλών δηλητηριωδών φιδιών, τα οποία λέγεται ότι έδιωξε ο Ποσειδώνας. Τον 8ο και 7ο αιώνα η Τήνος βρισκόταν υπό την κυριαρχία της Ερέτριας, αργότερα καταλήφθηκε από τους Πέρσες, έγινε μέλος της Α΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας, μετά το 338 π.Χ. υπέκυψε στους Μακεδόνες, το 200 π.Χ. πέρασε στον έλεγχο της Ρόδου και στη συνέχεια καταλήφθηκε από τους Ρωμαίους. Το 88 π.Χ. καταστράφηκε από τον Μιθριδάτη ΣΤ΄, βασιλιά του Πόντου. Η Τήνος, τον 6ο αιώνα π.Χ. έθεσε σε κυκλοφορία αργυρά νομίσματα, στα οποία κυριαρχεί η απεικόνιση του Ποσειδώνα, προς τιμήν του οποίου υπήρχε και μεγάλος ναός.

Κρήτη

Η αρχή της ιστορίας της Κρήτης χάνεται εκεί όπου η πραγματικότητα συναντά τον μύθο. Εδώ γεννήθηκε ο Δίας ο Κρητογενής, που είδε από το ιερό του βουνού της Ίδης σε μία μακρινή ακτή της Ασίας την νεαρή Ευρώπη και την ερωτεύθηκε. Από τον έρωτά τους γεννήθηκε ο Μίνωας, που ίδρυσε μία πανίσχυρη θαλασσοκρατία και συνέβαλε στην ανάπτυξη του μινωικού πολιτισμού. Αδιάψευστοι μάρτυρες της ιστορίας του νησιού και ανεξάντλητη πηγή πληροφοριών της τοπικής μυθολογίας αποτελούν τα αρχαία νομίσματα των διαφόρων κρητικών πόλεων.

- Η Ίτανος, στην ανατολική ακτή, στη θέση της σημερινής Ερημόπολης, διέθετε σημαντικό λιμάνι και οι κάτοικοι ασχολούνταν με τη ναυσιπλοΐα, την αλιεία και κυρίως με την παραγωγή πορφύρας. Τον 6ο αιώνα π.Χ. κτίσθηκε ναός της Αθηνάς Σαμωνίας, η οποία απεικονίζεται ως θεά προστάτις στην εμπρόσθια όψη των νομισμάτων της Ιτάνου.

- Η Ιεράπυτνα, σημερινή Ιεράπετρα, αρχικά ονομαζόταν Κύρβα, από το όνομα του πρώτου οικιστή, αργότερα Πύτνα και τέλος Ιεράπυτνα. Σε μία σειρά αργυρών εκδόσεων, στην εμπρόσθια όψη απεικονίζεται γυναικεία κεφαλή με πυργόσχημο στέμμα και στην οπίσθια ένας φοίνικας, θέμα ασφαλώς εμπνευσμένο από το φυσικό περιβάλλον της πόλεως. 

 
- Η Κνωσός είναι το κέντρο του μινωικού πολιτισμού, με το επιβλητικό ανάκτορο κτισμένο επάνω σε λόφο, δίπλα στον ποταμό Καίρατο. Στα υπόγεια του παλατιού βρισκόταν ο Λαβύρινθος, ένα από τα πιο σπουδαία έργα του Δαιδάλου, που είχε πολύ εύκολη είσοδο, αλλά σχεδόν αδύνατη έξοδο, εξαιτίας των πολλών διαδρόμων και στροφών που συνήθως δεν οδηγούσαν πουθενά.  Όπως ήταν φυσικό, ο Λαβύρινθος ενέπνευσε και τους χαράκτες των νομισμάτων της πόλεως.

- Στην Γόρτυνα, βρέθηκε ο αρχαιότερος νομικός κώδικας, το πρώτο γραπτό μνημείο ελληνικής συγκροτημένης νομοθεσίας, που χρονολογείται το πρώτο μισό του 5ου αιώνα π.Χ. Στα νομίσματα της Γόρτυνος αναβιώνει ολόκληρος ο μύθος του Δία και της Ευρώπης, ο γνωστότερος μύθος για την κρητική γενιά. Η Ευρώπη ήταν κόρη του βασιλιά Αγήνορα της ελληνικής Φοινίκης. Μία μέρα που ήταν ξαπλωμένη στην ακτή, την είδε ο Δίας και την ερωτεύτηκε. Ικανός να παίρνει όποια μορφή θέλει, ο θεός εμφανίσθηκε μπροστά της με τη μορφή του ταύρου και γονάτισε στα πόδια της. Εκείνη ανέβηκε στην πλάτη του ζώου κι αυτός όρμησε στην θάλασσα και την μετέφερε στην Κρήτη, όπου ενώθηκε μαζί της σε ανθισμένο άλσος. Προς τιμήν μάλιστα αυτού του ζευγαρώματος επετράπη στα δέντρα του άλσους να διατηρούν τα φύλλα τους ολόκληρο το έτος.

Από την ένωση του Δία με την Ευρώπη, γεννήθηκαν ο Μίνωας, ο Ραδάμανθυς και ο Σαρπηδόνας. Κατά τον «ιερό γάμο» ο Δίας προσέφερε στην αγαπημένη του ένα μοναδικό δώρο: τον Τάλω, έναν χάλκινο γίγαντα, έργο του ίδιου του Ηφαίστου, που προστάτευε ολόκληρη την Κρήτη. Ο Τάλως τρεις φορές την ημέρα, γύριζε τις κρητικές ακτές και έριχνε μεγάλους βράχους στα εχθρικά καράβια που πλησίαζαν. Κι αν κάποιος έφθανε στο σημείο να πατήσει τη γη του Μίνωα, ο Τάλως πηδούσε στη φωτιά και με αναμμένο το χάλκινο κορμί του έσφιγγε επάνω στο στήθος του τον εχθρό και τον έκαιγε. Το μυστικό όμως του Τάλου ήταν η μία και μοναδική φλέβα που ξεκινούσε από το λαιμό και κατέληγε στη φτέρνα, όπου έκλεινε με ένα καρφί. Όταν περνούσαν από την Κρήτη οι Αργοναύτες, έριχνε βράχους επάνω στην Αργώ και δεν την άφηνε να πλησιάσει. Η Μήδεια τράβηξε το καρφί που έκλεινε τη φλέβα του και τότε χύθηκε όλο το ιχώρ, το θεϊκό υγρό που είχε μέσα του ο γίγαντας, αντί για αίμα. Έτσι ο Τάλως σωριάστηκε κάτω νεκρός. Από τον σπουδαίο αυτόν μύθο εμπνεύσθηκαν οι χαράκτες της Φαιστού, που απεικόνισαν τον Τάλω στην εμπρόσθια όψη των νομισμάτων και στην οπίσθια έναν ταύρο, παραπέμποντας προφανώς στον Δία.

- Η Συβρίτα, κοντά στο χωριό Θρόνος, υπήρξε μία από τις πρώτες πόλεις της Κρήτης που έκοψε νόμισμα, με τον Διόνυσο στη μία όψη, που φέρει κάνθαρο και θύρσο και στην άλλη τον Ερμή που δένει το σανδάλι του.


 - Η Κυδωνία (τα Χανιά), φαίνεται ότι πήρε το όνομα του μυθικού οικιστή, Κύδωνα. Η κατοίκηση ανάγεται στα ύστερα νεολιθικά χρόνια, ενώ οι ανασκαφές έφεραν στο φως λείψανα ενός σημαντικού μινωικού κέντρου. Τα νομίσματα της πόλεως αυτής επιβεβαιώνουν τη λατρεία της Αρτέμιδος Δικτύννης, η οποία κοσμεί και τις δύο όψεις τους.

Ο μεγάλος ναός της Αρτέμιδος Δικτύννης βρισκόταν στη Φαλάσαρνα, πόλη στη βορειοδυτική άκρη της Κρήτης. Υπήρξε σημαντικό λιμάνι, που σύντομα αναδείχθηκε σε αξιόλογο εμπορικό σταθμό. Φαίνεται ότι το λιμάνι ήταν κλεισμένο μέσα στα τείχη και μικρά πλοία αγκυροβολούσαν μέσω διώρυγας. Στα νομίσματα της Φαλάσαρνας στην εμπρόσθια όψη απεικονίζεται, όπως ήταν φυσικό, η κεφαλή της Αρτέμιδος Δικτύννης και στην οπίσθια μία τρίαινα.

Δωδεκάνησα

Κάλυμνος
Οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήταν Κάρες, ενώ αργότερα έφθασαν Δωριείς από το Άργος και την Επίδαυρο. Κατά τον 6ο αιώνα π.Χ. το νησί βρισκόταν υπό την κυριαρχία των Περσών, ενώ κατά τον 5ο αιώνα π.Χ. ήταν μέλος της Α΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας. Τον 4ο αιώνα π.Χ. πέρασε στην κυριαρχία του Μαυσώλου, σατράπη της Καρίας. Η Κάλυμνος έκοψε αργυρούς στατήρες ήδη από τον 6ο αιώνα π.Χ., από τους οποίους σήμερα σώζονται ελάχιστοι.

Κως
Σύμφωνα με την παράδοση οι πρώτοι κάτοικοι του νησιού ήρθαν από την Επίδαυρο φέρνοντας μαζί τους τη λατρεία του Ασκληπιού. Στις αρχές του 5ου αιώνα π.Χ. η Κως κατακτήθηκε από τους Πέρσες και στη συνέχεια έγινε μέλος της Α΄ Αθηναϊκής Συμμαχίας. Στα μέσα του 4ου αιώνα π.Χ. κτίσθηκε η πόλη Κως στη βορειονατολική άκρη και έγινε το κέντρο του νησιού. Από τον 5ο έως τον 1ο αιώνα π.Χ. στο νησί κυκλοφορούσαν αδιάλειπτα αργυρά νομίσματα με ποικίλα εικονογραφικά θέματα. Σε μεταγενέστερες εκδόσεις χαράχθηκε και το εθνικό ΚΩΙΟΝ.

 

Ρόδος
Η νήσος Ρόδος αρχικά ήταν χωρισμένη σε τρεις πόλεις-κράτη, τη Λίνδο, την Ιαλυσό και την Κάμειρο, που μαζί με την Κω, την Κνίδο και την Αλικαρνασσό αποτελούσαν την Δωρική Εξάπολη. Περί το 408 π.Χ. ιδρύθηκε η πόλη της Ρόδου, που έγινε το διοικητικό και πολιτικό κέντρο του νησιού με εξαίρετο λιμάνι. Οι Ρόδιοι επέκτειναν την κυριαρχία τους στην απέναντι ακτή της Καρίας (Ροδιακή Περαία), σημειώνοντας μεγάλη αποικιακή δραστηριότητα. Η νομισματοκοπία της Ρόδου άρχισε σχεδόν αμέσως μετά την ίδρυσή της. Κυκλοφόρησαν νομίσματα με κύριο τύπο ένα ρόδο, που λειτουργεί ως «λαλούν  σύμβολο», αφού παραπέμπει στο όνομα της πόλεως.

 Η Κάμειρος, η σημαντικότερη πριν την ίδρυση της Ρόδου, πόλη του νησιού επιλέγει για τις εκδόσεις της το φύλλο συκιάς. Οι ροδίτικες συκιές ήταν φημισμένες στην Αρχαιότητα και πολλοί μάλιστα διατύπωναν την άποψη ότι τα σύκα τους ήταν εφάμιλλα των περίφημων αττικών.